काठमाडौं। जलविद्युत कम्पनीको नाफामा उच्च वृद्धि भएको छ। विद्युत उत्पादन बढ्दा र लागत घट्दा जलविद्युत कम्पनीको नाफा उच्च बढेको हो।

नेपाल स्टक एक्सचेन्जमा सूचीकृत १११ वटा हाइड्रोपावरमध्ये वित्तीय विवरण सार्वजनिक गरेका १०८ कम्पनीले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ११ अर्ब ५८ करोड ४६ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएका छन्। कम्पनीले गत वर्ष कमाएको नाफा अघिल्लो वर्षभन्दा ७२४.७४ प्रतिशतले धेरै हो।

पछिल्लो एक वर्षमा कम्पनीहरुले साढे सात गुणा बढीले नाफा कमाएका हुन्। अघिल्लो वर्ष सूचीकृत हाइड्रोपावरले १ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ नाफा कमाएका थिए।

बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ब्याजदर निरन्तर सस्तो भएर लागत घटेपछि जलविद्युत कम्पनीको नाफा बढेको हो। हाइड्रोपावरले जलविद्युत बिक्रीबाट हुने आम्दानी पनि बढाएका छन्। स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकको संस्था, नेपाल (इप्पान)का अध्यक्ष मोहन डाँगीले विद्युत उत्पादनको सिजन भएकाले उत्पादन र खपत बढेका कारण हाइड्रोपावरको नाफा वृद्धि भएको बताए।

‘बर्खाको समय भएकाले आयोजनाहरुबाट पूर्ण क्षमतामा विद्युत उत्पादन भयो। यस पटक उत्पादन गरेको विद्युत पनि खेर जान पाएन त्यसैले नाफामा सुधार आएको हो,’ उनले भने, ‘विद्युत खपतको आन्तरिक पेन्ट्रेसन बढेर २५०० मेगावाटसम्म पुगेको छ। यसको समग्र फाइदा प्रोजेक्टलाइ भएको छ।’

गत वर्षको विवरण अनुसार ८० वटा हाइड्रोपावर कम्पनी नाफामा छन्। २८ वटा नोक्सानीमा छन्। साहस ऊर्जाले सबैभन्दा धेरै १ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ नाफा कमाएको छ।

रसुवागढी हाइड्रोपावर सबैभन्दा धेरै १ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ नोक्सानीमा छ। अघिल्लो वर्ष आएको बाढीका कारण आयोजनामा क्षति हुँदा यसको नोक्सानी बढेको हो।

आयोजना निर्माण गर्दा लिएको ऋणको ब्याज भुक्तानीमा ठूलो रकम खर्च हुने गरेको छ। अघिल्लो असार अन्तिम साता आएको बाढीले क्षति पुगेका कारण रसुवागढी हाइड्रोपावरको विद्युत उत्पादन प्रभावित भएको थियो। त्यतिखेर आधा दर्जन जलविद्युत आयोजनामा क्षति पुगेको थियो।

हाइड्रोपावरको दुई आर्थिक वर्षको नाफा

हाइड्रोपावरको आयोजना निर्माणका क्रममा वित्तीय लागतमा ठूलो रकम खर्च हुने गरेको छ। यसपटक ब्याजदर न्यून अंकमा आउँदा लागत घटेको प्रवर्धकहरुले बताएका छन्।

बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ब्याजदर अहिले न्यून विन्दुमा आएको छ। बैंकको ब्याजदर पछिल्लो तीन वर्षदेखि निरन्तर ओरालो लागिरहेको छ। निक्षेपको ब्याजदर २ प्रतिशतमा भन्दा तल झरेको छ। ब्याजदरमा गिरावटको प्रभाव जलविद्युत कम्पनीको नाफामा हो।

विद्युत उत्पादनका लागि वर्षातका कारण पहिलो र अन्तिम त्रैमास राम्रो सिजन मानिन्छ। यो अवधिमा आयोजना पूर्ण क्षमतामा संचालनमा आउँछन्। सुख्खायाममा नदीमा पानीको बहाब घट्ने भएका कारण विद्युत उत्पादन एक तिहाइमा झर्ने गरेको छ। तर, यस वर्ष हिउँदामा पनि पानी परेका कारण विद्युत उत्पादन १० देखि १५ प्रतिशतसम्म बढेको ऊर्जा प्रवर्धकले बताएका छ्न।

जलविद्युत कम्पनीको यस वर्ष विद्युत बिक्रीबापत हुने आम्दानी बढेको छ। वर्षायाममा आन्तरिक खपत गरेर बढी भएको बिजुली नेपाल विद्युत प्राधिकरणले भारत निर्यात गर्दै आएको छ।