काठमाडौं। नेपाल-चीन सीमावर्ती क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीमा परी कम्तीमा ३९२ जनाको मृत्यु भएको छ। विपत्तिपछि नेपाल र चीन दुवैतर्फ गरी १ हजार ४६८ जना बेपत्ता रहेको विवरण सार्वजनिक भएको छ।

बाढी र पहिरोले सडक तथा पुल बगाउँदा धेरै बस्ती सम्पर्कविहीन भएका छन्। उद्धार टोलीले जोखिमपूर्ण हिमाली क्षेत्रमा पुगेर बेपत्ताको खोजी गरिरहेका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले नेपाललाई आवश्यक सबै सहयोग गर्न अमेरिका तयार रहेको बताएका छन्। उनले विपत्तिलाई ‘भयानक’ भन्दै नेपाली नेतृत्वसँग अमेरिकाको सम्पर्क भइरहेको बताएका छन्।

ओभल अफिसमा पत्रकारसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले अमेरिकाले नेपाललाई सहयोगको प्रस्ताव गरिसकेको बताए। उनले विपत्तिबाट भएको क्षति आफूले कल्पना गरेभन्दा पनि ठूलो रहेको प्रतिक्रिया दिए।

ट्रम्पले बलिया र राम्ररी निर्माण गरिएका भवनसमेत बाढीमा बगेको बताए। नेपालले आवश्यक ठानेको सहयोग उपलब्ध गराउने तयारी अमेरिकाले गरेको उनले बताए।

अमेरिकाले यसअघि नै नेपालका लागि ५ लाख अमेरिकी डलर बराबरको आपतकालीन सहयोग घोषणा गरिसकेको छ। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अनुसार उक्त रकम उद्धार तथा राहत कार्यमा प्रयोग हुनेछ।

अमेरिकाले विपद् व्यवस्थापनसम्बन्धी एक विशेषज्ञलाई पनि प्रभावित क्षेत्रमा पठाउने जनाएको छ। विदेश मन्त्रालयले विपत्तिमा ज्यान गुमाउनेका परिवारप्रति गहिरो समवेदना व्यक्त गरेको छ।

अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले पनि नेपालप्रति ऐक्यबद्धता जनाएका छन्।

विपत्तिमा अमेरिकी नागरिकसमेत प्रभावित भएको आशंका गरिएको छ। अमेरिकी अधिकारीका अनुसार करिब ९० अमेरिकी नागरिक अझै सम्पर्कविहीन छन् भने ३ जनाको उद्धार गरिएको छ।

ट्रम्पले सुरुमा नेपालमा रहेका ५० देखि ६० अमेरिकी नागरिकबारे जानकारी पाउन खोजिरहेको बताएका थिए। तर, अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले बिहीबार करिब ९० अमेरिकी नागरिकको अवस्थाबारे जानकारी नभएको जनाएको छ।

अहिलेसम्म कुनै अमेरिकी नागरिकको मृत्यु भएको पुष्टि नभएको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्। प्रभावितमध्ये धेरैजसो कैलाश क्षेत्रतर्फ यात्रा गरिरहेका पर्यटक तथा तीर्थयात्री रहेको जनाइएको छ।

नेपालतर्फ मात्रै ९१० जना सम्पर्कविहीन रहेको विपद् व्यवस्थापनसम्बन्धी निकायले जनाएको छ। त्यसमध्ये कम्तीमा ५१७ जना विदेशी नागरिक रहेको विवरणमा उल्लेख छ।

चीततर्फ चिनियाँ अधिकारीहरूले ५५८ जना बेपत्ता रहेको बताएका छन्। तीमध्ये २६० जना विदेशी नागरिक रहेको जनाइएको छ।

नेपाल पर्यटन बोर्डले नेपाल र चीनतर्फ गरी पर्यटक तथा यात्रु बेपत्ताको संख्या ६६७ रहेको छुट्टै विवरण सार्वजनिक गरेको छ। उद्धार जारी रहेकाले मृत्यु र बेपत्ताको संख्या अझै परिवर्तन हुन सक्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

विपत्तिमा विदेशी पर्यटक पनि ठूलो संख्यामा प्रभावित भएका छन्। नेपालमा ट्रेकिङ गरिरहेका पर्यटकदेखि तिब्बतको पवित्र कैलाश पर्वततर्फ गएका हिन्दु तीर्थयात्रीसम्म सम्पर्कविहीन भएका छन्।

बाढीले हिमाली उपत्यकामा ठूलो मात्रामा पानी, हिलो, चट्टान र बरफ बगाएको थियो। त्यसक्रममा घर, सडक, पुल तथा अन्य पूर्वाधारमा व्यापक क्षति पुगेको छ।

अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षणका अनुसार हिमनदी भत्किएपछि आएको ठूलो बहावले विपत्ति निम्त्याएको हो। हिमनदीबाट खसेको हिउँ, चट्टान, हिलो र अन्य भग्नावशेष नदीमा मिसिएपछि बहाव थप शक्तिशाली बनेको थियो।

नेपाल र चीन दुवै पक्षले हिमनदी भत्किनुलाई बाढीको मुख्य कारणसँग जोडेका छन्। विपत्तिपछि भोटेकोशी नदीमा बनेको अवरोधका कारण थप बाढी आउन सक्ने जोखिमबारे पनि चेतावनी दिइएको छ।

सडक र पुल बगाएकाले प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार टोली पुग्न कठिन भएको छ। हिमाली भूगोल, पहिरो र खराब मौसमका कारण खोजी तथा उद्धार कार्य थप चुनौतीपूर्ण बनेको छ।

बेपत्ता परिवारहरू आफ्ना आफन्तको अवस्थाबारे जानकारीको प्रतीक्षामा छन्। भग्नावशेष र हिलोले भरिएका क्षेत्रमा उद्धारकर्मीले जोखिम मोलेर खोजी गरिरहेका छन्।

वैज्ञानिकहरूले पछिल्ला वर्षमा हिमनदी पग्लिने क्रम बढिरहेको भन्दै चेतावनी दिँदै आएका छन्। जलवायु परिवर्तनका कारण हिमनदीसँग सम्बन्धित बाढी तथा अन्य विपद्को जोखिम बढ्न सक्ने उनीहरूको भनाइ छ।