
काठमाडौं। गत मंसिरमा सुनको भाउ १ लाख ७० हजार माथि पुगेको थियो। सरकारले सुनको भन्सार दर घटाएपछि प्रति तोला १ लाख ५१ हजार ३०० रुपैयाँमा आइपुगेको सुनको मूल्य फेरि बढ्न थालेको छ। यतिबेला भाउ उकालो लाग्दै पुन: प्रति तोला १ लाख ७० हजार रुपैयाँ पुगेको छ।
माघ १ गते प्रति तोला १ लाख ५५ हजार रुपैयाँ रहेको सुनको मूल्य माघको २९ गते तोलाको १ लाख ७० हजार २०० रुपैयाँ पुगेको थियो। यो अन्तरालमा सुन तोलामा १५ हजार रुपैयाँले महँगिएको हो। सुनको मूल्य यही हाराहारीमा बढिरहे तोलामा २ लाख रुपैयाँ पुग्ने व्यवसायी बताउँछन्।
अमेरिकाको राष्ट्रपति पुनः डोनाल्ड ट्रम्प हुने निश्चित भएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको भाउ घटिरहेको थियो। तर, ट्रम्प राष्ट्रपति निर्वाचित भएर कार्यभार सम्हान थालेपछि उनका बदलिँदा नीतिले यतिबेला सुनको भाउमा पनि असर गरेको सुनचाँदी व्यवसायीको बुझाइ छ। लगातार बढेको अमेरिकी डलरको विनिमय दरसँगै सुनको मूल्य पनि उच्च भएको छ।
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले लगातार बढोत्तरीको गति हेर्दा सुनको मूल्यले नयाँ नयाँ रेकर्ड बनाउनु अब नौलो नहुने जनाएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा शनिबार सुनको कारोबार प्रतिऔंस २९३५.९९ डलरले भयो। यो मूल्य बढेर प्रतिऔंस ३ हजार डलर पुग्ने देखिएको महासंघको भनाइ छ।
६ महिनामा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको कारोबार मूल्य प्रति औंस ४३५.०४ डलरले बढेको छ। यो १८.२१ प्रतिशतको बढोत्तरी हो। एक महिनामै १८३.८४ डलरले महँगिएको छ। सुनको मूल्यमा बढोत्तरीको गति थामिएको छैन।

महासंघका उपाध्यक्ष दियशरत्न शाक्य सुनको मूल्यमा बढोत्तरीको गति हेर्दा तत्काल नघट्ने देखिएको बताउँछन्। ‘ट्रम्पको नयाँ नीतिले गर्दा सुनको मूल्य लगातार बढ्दै गएको छ,’ उनले भने, ‘घट्दा पनि दोहोरो अंकमा घटेको निकै कम छ। डलर नै कति उच्च भइसक्यो।’
शनिबार अमेरिकी डलरसँगै युरोपियन युरो र पाउण्ड स्टर्लिङ पनि महँगो भयो। नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार १ अमेरिकी डलरको खरिद दर १३८ रुपैयाँ ४५ पैसा र बिक्री दर १३९ रुपैयाँ ५ पैसा छ। १४० नै नाघेको डलर विनिमय दरको सूची हेर्दा घटेको देखिए पनि १३५ रुपैयाँभन्दा पनि माथि जानु निकै महँगो हुनु हो। वित्त विश्लेषकहरुले नेपाली रुपैयाँको विनिमय दर भारतसँग स्थिर भएकाले डलर बढ्दा आत्तिनु नपर्ने बताउने गरे पनि अहिले भारु नेरु दुवैलाई महँगो डलरले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा चाप परेको छ। तेस्रो मुलुकबाट आयातित वस्तु डलरमै खरिद गरिन्छ।
यतिबेला नेपाली बजारमा सुनको कारोबार हुने सिजन हो। माघ र फागुनमा विवाहका लगन भएकाले सुनको मूल्य बढिरहँदा माग छँदैछ तर विस्तारै घट्दो अवस्था छ। महँगो हुँदा मागमा कमी हुने बजारको अनुमान मिलेको छ।
‘दैनिक ३० देखि ३५ केजी सुनको बिक्री भइरहेको छ। पहिले यो समयमा दैनिक ४० देखि ४५ केजी बिक्री हुन्थ्यो,’ शाक्य भन्छन्, ‘गत सातासम्म पनि सुनको माग उच्च नै थियो। अहिले भाउ बढेपछि माग घट्दैछ।’
सुनको मूल्यमा लगातार भएको बढोत्तरी हेर्दा कारोबार नै ठप्प हुनुपर्ने देखिए पनि बजारमा मागलाई विवाहका लागि अत्यावश्यक खरिदारी गर्नेले जोगाइदिएका छन्। ‘यतिबेला सिजनले गर्दामात्र सुनको कारोबार भइरहेको हो, नत्र भने भाउ बढ्दा यति सुनको माग हुँदैनथ्यो,’ उनले भने।
काठमाडौं अर्नामेन्ट्सका संचालक धर्मसुन्दर बज्राचार्यले सुनको भाउ बढ्न थालेपछि माग घट्दै गएको बताए।
‘बिहेको सिजन नभएको भए अहिले सुनको कारोबार ठप्प हुने थियो,’ उनले भने। ट्रम्पले रसिया-युक्रेन र इजरायलमा जारी तनाव अन्त्य गराउन पहल गर्ने अनुमान भए पनि उनी आएपछि झन युद्ध हुने देखिँदा सुनको मूल्यमा असर परिरहेको उनको बुझाइ छ।

सुनको भाउ बढ्नुका पछाडि अन्तर्राष्ट्रिय स्टक मार्केटका लगानीकर्ता आकर्षित भएकाले पनि हो भन्ने वित्त विश्लेषकहरुको भनाइ छ। सुनमा गरिने लगानी सबैभन्दा सुरक्षित हुने भएकाले लगानीकर्ता यसप्रति आकर्षित भएका हुन्। जसले गर्दा सुनको भाउ पनि लगातार बढिरहेको देखिएको छ।
भारतसँको भन्सार घटेपछि सुनको माग बजारमा ह्वातै बढेको थियो। अवैध सुन नआएपछि बैंकहरुले आयात गरेको कोटाको सुनले नपुग्ने भनिरहेका बेला भाउ बढ्दै जादा उक्त सुन पनि धेरै हुने केही व्यवसायी बताउँछन्।
नेपाल सुनचाँदी व्यवासायी महासंघका अनुसार भाउ बढ्न थालेपछि बैंकले सुनको आयातमा ढिलाइ गरिरहेका छन्। आयात भएको केही परिमाण सुन स्टक बसेको पाइएको छ। भन्सार घटेपछि गत पुस महिनामा मात्रै ४०० केजी सुन आयात भएको थियो।

किन बढ्दै छ मूल्य?
अंग्रेजी नयाँ वर्ष सुरु भएपछि सुनको मूल्य ११ प्रतिशत बढेको पाइएको छ।अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले स्टिल र अल्मुनियम आयातमा २५ प्रतिशत भन्सार लागु गरेपछि सुनको मूल्य अझ बढ्ने क्रम सुरु भएको हो।
यसअघि चीनबाट आयातित सामानमा १० प्रतिशत र क्यानडा र मेक्सिकोबाट आयात हुने सामानमा २५ प्रतिशत भन्सार लागू गरेपछि सुनको भाउ चुलिएको हो। यद्यपि, ट्रम्पले क्यानडा र मेक्सिकोमा लगाएको कर हाललाई रोकेका छन्। ट्यारिफ र ट्रेड वारको यो स्थिति कायम रहेसम्म सुनको मूल्य अझै उकालो लाग्ने सम्भावना रहेको विज्ञले बताएका छन्।
भन्सार मूल्यको वृद्धिबाटअमेरिकामा मुद्रास्फीति, गार्हस्थ मूल्य सूचकांक र उत्पादन मूल्य सूचकांक पनि बढेको छ। यसले अमेरिकी अर्थतन्त्र र विश्वको अर्थतन्त्रलाई पर्ने नकारात्मक प्रभावको आशंकामा पनि सुरक्षित लगानी एवं महँगीबाट बच्न हेजिङको लागि सुनको भाउ क्रमशः वृद्धि हुँदै जाने विज्ञहरुको अनुमान छ।