काठमाडौं। घरको मूल्यसँगै त्यसले भविष्यमा दिने मूल्यबारे नेपाल ल्यान्ड एन्ड हाउजिङ एन्ड कन्स्ट्रक्सन एक्स्पोमा अवलोकनकर्ताहरुले चासो राखेका छन्।
डेभलपरहरूले जग्गाको मूल्य, स्थान, निर्माण गुणस्तर, डिजाइन र पूर्वाधारलाई घरको मूल्य निर्धारण गर्ने मुख्य आधारका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।
डाउनटाउन हाउजिङका मार्केटिङ प्रमुख रोजन्स प्रधानका अनुसार घरको मूल्यमा सरकारी मूल्यांकन र बजारमा चलिरहेको जग्गाको भाउको प्रत्यक्ष प्रभाव हुन्छ। स्थान, सडक तथा अन्य पूर्वाधारको पहुँच र डेभलपरको प्रतिष्ठाले पनि सम्पत्तिको मूल्य निर्धारणमा भूमिका खेल्ने उनी बताउँछन्।
प्रधानका अनुसार समयमै आयोजना पूरा गर्ने डेभलपरप्रतिको विश्वासले पनि खरिदकर्ताको निर्णयमा प्रभाव पार्छ। उनले अहिले विभिन्न क्षेत्रमा जग्गाको मूल्य प्रति आना २ लाखदेखि २० लाख रुपैयाँसम्म रहेको जानकारी दिए।
कम्पनीले केही क्षेत्रमा आगामी ५ वर्षमा सम्पत्तिको मूल्य ५० प्रतिशतसम्म बढ्न सक्ने अनुमान गरेको छ। तर, यस्तो अनुमान वास्तविक प्रतिफलको ग्यारेन्टी नभई बजार, पूर्वाधार र मागमा आधारित व्यावसायिक प्रक्षेपणका रूपमा हुन्छ।
घरको मूल्य बढ्दा त्यसको सम्पूर्ण मूल्य भवनकै कारण बढ्छ भन्ने हुँदैन। जग्गाको मूल्य बढ्दा पुरानो भवन रहेको सम्पत्तिको बजार मूल्यसमेत बढ्न सक्छ।
डाउनटाउन हाउजिङले इमाडोलमा डाउनटाउन रेसिडेन्सी तथा खुमलटार र बखुन्डोलमा डाउनटाउन अपार्टमेन्ट परियोजना निर्माण गरिसकेको छ। धापाखेल र भैंसेपाटीमा डाउनटाउन रेसिडेन्सी निर्माणाधीन छन् भने चाकुपाटमा डाउनटाउन पार्क इन आगामी परियोजनाका रूपमा अघि बढाइएका छन्।
गृहकुञ्जका सेल्स हेड रोज महर्जनका अनुसार प्लट छनोट, जग्गाको भिरालोपन, स्थान, समुदाय, ग्राहकको आवश्यकता तथा घरको डिजाइनले मूल्यमा प्रभाव पार्छ।
महर्जनका अनुसार अहिले नियो क्लासिकल डिजाइनका घरमा ग्राहकको आकर्षण देखिएको छ। करिब ३.५ आना जग्गामा बनेको साढे दुई तले घरको मूल्य ९५ लाखदेखि एक करोड २० लाख रुपैयाँसम्म पर्ने कम्पनीले जनाएको छ।
४ आना वा सोभन्दा बढी जग्गामा बनेका घरको मूल्य भने एक करोड ३० लाख रुपैयाँभन्दा माथि पुग्ने कम्पनीको भनाइ छ। यसले एउटै क्षेत्रमा पनि जग्गाको क्षेत्रफल, भवनको आकार र डिजाइनअनुसार सम्पत्तिको कुल मूल्यमा ठूलो अन्तर पर्न सक्नेछ।
गृहकुञ्ज बाइ स्किल सेवा ललितपुरको किटिनीमा रहेको योजनाबद्ध आवासीय परियोजना हो। परियोजनामा घरसँगै घर बनेको जग्गाको पूर्ण स्वामित्व दिने, सीमित घर निर्माण गर्ने र निर्माणअघि नै सम्भावित छिमेकीसँग परिचित गराउने अवधारणा राखिएको कम्पनीले जनाएको छ।
स्किल सेवाका अनुसार कम्पनीले विगत ८ वर्षमा ३ सयभन्दा बढी घर निर्माण गरिसकेको छ। गृहकुञ्जलाई त्यही अनुभवमा आधारित गुणस्तरीय निर्माण, पारदर्शी लागत र समुदाय केन्द्रित आवासीय परियोजनाका रूपमा विकास गरिएको कम्पनीको भनाइ छ।
धापाखेलस्थित प्रिमियम रेसिडेन्सीको व्यवस्थापन पक्षले पनि घरको मूल्यमा जग्गाको भाउलाई मुख्य आधार मानेको छ। बंगलो मेकर्सका प्रबन्ध निर्देशक अशोक शाहका अनुसार धापाखेलमा जग्गाको मूल्य प्रति आना ३० देखि ४० लाख रुपैयाँसम्म छ।
उनले रिङरोडभित्रको क्षेत्रमा जग्गाको मूल्य प्रति आना ८० देखि ९० लाख रुपैयाँसम्म पुग्न सक्ने बताए। घरको क्षेत्रफल, ३ वा ६ आना जग्गा, निर्माण क्षेत्रफल र दुई देखि चार तलासम्मको संरचनाले पनि कुल लागतमा फरक पार्ने उनको भनाइ छ।
शाहका अनुसार केही परियोजनाको मूल्य दुईदेखि तीन वर्षमै दोब्बर हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। तर, यस्तो अनुमानलाई प्रमाणित गर्न अघिल्लो परियोजनाको खरिद मूल्य र पछिल्लो पुनर्बिक्री मूल्य तुलना गर्नु आवश्यक हुन्छ।
नागीडाँडा ग्रिन हिल्सका महाप्रबन्धक निरज खड्काका अनुसार निर्माण सामग्रीको लागत, योजनाको स्वीकृति र निर्माण प्रक्रियाले घरको मूल्य निर्धारण गर्छ। उनका अनुसार अहिले ४ आना क्षेत्रफलको घरको मूल्य करिब २ करोड ९९ लाखदेखि ३ करोड २० लाख रुपैयाँसम्म पर्छ।
एक्स्पोमा प्रस्तुत यी मूल्यले घर खरिदलाई केवल बसोबासको निर्णयका रूपमा हेर्न नसकिने देखाउँछन्। खरिदकर्ताका लागि जग्गाको वर्तमान मूल्यसँगै भवनको लागत, मर्मत खर्च, सम्भावित भाडा, पुनर्बिक्री मूल्य र भविष्यको पूर्वाधार विकास पनि महत्त्वपूर्ण आधार हो।
एक्स्पोमा देखिएको अर्को प्रवृत्ति घरलाई आयआर्जनको माध्यम बनाउने चाहना हो। गृहकुञ्जका अनुसार केही ग्राहकले घरलाई लामो अवधिका लागि भाडा, छोटो अवधिको बसोबास वा एयरबीएनबीजस्ता व्यावसायिक प्रयोगमा लैजाने उद्देश्यसमेत राखेका छन्।
त्यसैले घरको वास्तविक मूल्य खरिद मूल्यले मात्र निर्धारण गर्दैन। त्यसबाट प्राप्त हुन सक्ने भाडा, सञ्चालन खर्च, मर्मत, ऋणको ब्याज र बिक्री गर्दा लाग्ने खर्च जोडेर मात्रै लगानीको वास्तविक प्रतिफल बुझ्न सकिने डेभलपरहरू बताउँछन्।
नेपाल जग्गा तथा आवास विकास महासंघको आयोजनामा असोज १ गते सुरु भएको घरजग्गा मेला आइतबार सम्पन्न भएको छ।
