वर्षभरि नै संसारका विभिन्न भूभागमा मानिसहरु यात्रा गरिरहेका हुन्छन्। छिटो छिटो घुम्ने र धेरै ठाउँ हेर्ने हतारको शैलीमा कोरोनाकालयता एउटा परिवर्तनको प्रवृत्ति देखिएको छ। लक्जरी यात्रा अब ‘आरामदायी र गहिरो अनुभवयुक्त यात्रा’ (स्लो ट्राभल)तर्फ मोडिँदैछ।

पछिल्ला केही वर्षमा यात्रा गर्ने शैलीमा आइरहेको परिवर्तनलाई यो क्षेत्रका अध्ययननकर्ताहरुले गम्भीरतापूर्वक हेरिरहेका छन्। उनीहरुका अनुसार पर्यटकहरु अब एउटा गन्तव्यमा धेरै दिन बिताउने, खानपान र जीवनशैली अवलोकनमा रुचि दिने गरिरहेको देखिएको छ।

पहिले पहिले मानिसहरू छोटो समयमा धेरै देश र शहर घुम्ने, धेरै ठाउँ कभर गर्ने शैलीलाई सफल यात्रा मान्थे। तर, अहिले त्यसको उल्टो प्रवृत्ति बढ्दैछ, जसलाई ‘स्लो ट्राभल’ भनिएको छ। विशेषगरी लक्जरी यात्रामा यो शैली तीव्र रूपमा लोकप्रिय भइरहेको छ। यसलाई ग्लोबल वेलनेस न्युजले उल्लेख गरेको छ।

स्लो ट्राभलको अर्थ ढिला यात्रा भने होइन। यसले छिटो–छिटो नघुम्ने, कम ठाउँमा लामो समय बसेर गहिरो अनुभव लिनुलाई बुझाउँछ। यात्रुहरू एउटै शहर वा गाउँमा केही दिन होइन, कहिलेकाहीँ हप्तौंसम्म बस्छन्। त्यस क्रममा उनीहरू स्थानीय खाना खान्छन्, संस्कृति बुझ्छन्, मानिसहरूसँग घुलमिल हुन्छन् र हतार नगरी वातावरणको आनन्द लिन्छन्।

लक्जरी यात्राको परम्परागत अर्थ महँगो होटल, छिटो विमान यात्रा र धेरै देश घुम्ने अनुभवसँग जोडिएको थियो। तर अहिले त्यो परिभाषा बदलिएको छ। अब लक्जरीको अर्थ आराम, शान्ति र व्यक्तिगत अनुभव बनेको छ। मानिसहरू अब भीडभाड भएको पर्यटन स्थलभन्दा टाढा निजी भिल्ला, बुटिक होटल वा प्राकृतिक वातावरणमा बस्न रुचाउँछन्। स्पा, योगा, ध्यान र वेलनेस अनुभवहरू पनि यसको हिस्सा बनेका छन्।

यो परिवर्तनको पछाडि धेरै कारण छन्। सबैभन्दा ठूलो कारण मानसिक थकान हो। आधुनिक जीवनशैलीमा कामको दबाब, लगातार मोबाइल र सामाजिक सञ्जालको प्रयोगले मानिसहरू थाकेका छन्। यस्तो अवस्थामा यात्रा केवल घुमघाम होइन, आराम र पुनः ऊर्जा लिने माध्यम बन्न थालेको छ।

अर्को कारण अनुभवप्रतिको सोच हो। पहिले यात्रा गर्दा फोटो खिचेर सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गर्नु मुख्य लक्ष्य जस्तो हुन्थ्यो। तर अहिले धेरै मानिसहरू वास्तविक अनुभव चाहन्छन्। उनीहरू कुनै ठाउँलाई छिटो हेरेर जानु भन्दा त्यहाँको जीवन महसुस गर्न चाहन्छन्।

महामारीपछि पनि मानिसहरूको सोचमा परिवर्तन आएको छ। कोभिड–१९ ले जीवनलाई धीमा बनाएको अनुभव धेरैले गरे, जसले हतारभन्दा गुणस्तरीय भन्ने सोचलाई बलियो बनायो। त्यसपछि वेलनेस टुरिजम र स्लो ट्राभल दुवै द्रुत गतिमा बढेका छन्।

विश्वका विभिन्न स्थानमा यसको उदाहरण देख्न सकिन्छ। इटाली, फ्रान्स वा स्पेनका ग्रामीण क्षेत्रमा मानिसहरू हप्तौं बसेर स्थानीय जीवनशैली अनुभव गरिरहेका छन्। दक्षिण एसियाका केही देशहरूमा पनि गाउँघरमा बस्ने, ध्यान र योग केन्द्रमा समय बिताउने प्रवृत्ति बढ्दैछ। माल्दिभ्स वा बाली जस्ता ठाउँहरूमा पनि अब केवल लक्जरी रिसोर्ट होइन, शान्ति र मानसिक आराम खोज्ने यात्रुहरूको संख्या बढेको छ।

यो प्रवृत्ति केवल पर्यटन होइन, जीवनशैलीसँग पनि जोडिएको छ। आजको डिजिटल युगमा मानिसहरू लगातार अनलाइन, व्यस्त र तनावमा छन्। यस्तो अवस्थामा ‘स्लो ट्राभल’ एक प्रकारको मानसिक विश्राम जस्तो बनेको छ। यसले मानिसहरूलाई आफूलाई पुनः चिन्ने अवसर दिन्छ।

केही अध्ययन र जीवनशैली ट्रेन्ड रिपोर्टहरूमा पनि वेलनेस टुरिजम र ‘माइन्डफुल ट्राभल’ विश्वव्यापी रूपमा बढ्दै गएको उल्लेख गरिएको छ, जहाँ यात्रालाई स्वास्थ्य, मानसिक सन्तुलन र आत्मअनुभवसँग जोडिन्छ।

यसको सन्देश छ – ‘यात्रा केवल धेरै ठाउँ देख्ने कुरा होइन, बरु कुनै ठाउँलाई महसुस गर्ने, त्यहाँको जीवन बुझ्ने र आफूलाई समय दिने प्रक्रिया हो।’ लक्जरी यात्राको नयाँ रूप अब महँगो देखाउने होइन, बरु शान्त र अर्थपूर्ण अनुभव बाँच्ने दिशामा अघि बढिरहेको छ।