पर्वत। बर्सेनि भेल बढ्थ्यो, घट्त्यो। अत्याउने कालीगण्डकीको बाढीले धेरै क्षति हुँदैनथ्यो। त्यसैले असोज ८ गतेदेखि लगातार भारी वर्षा हुने पूर्वसूचना पाए पनि पर्वत, स्याङ्जा र गुल्मीको संगमस्थल सेतीवेणीका स्थानीयले गम्भीरतापूर्वक लिएका थिएनन्।

कालीगण्डकी र सेतीखोलामा जलस्तर बढ्दै गए पनि पूर्ववत् जस्तै सामान्य बाढी आउने ठानेका थिए। शनिबार रातिसम्म कालीगण्डकी र सेतीखोला पूर्ववत् रूपमा बगिरहेका थिए। राति १२ बजे स्थानीय सेतीवेणी प्रहरी चौकीमा माथिल्लो क्षेत्रमा कालीगण्डकीको भेल निकै बढेर आएको सूचना पुगेपछि तत्काल महत्त्वपूर्ण कागजात लिएर चौकी छाड्न र सुरक्षित स्थानमा जान निर्देशन दिइयो।

प्रहरीले चौकी छाडेर आसपासका स्थानीयलाई समेत बस्तीबाट सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरेको केही समयमै कालीगण्डकी र सेतीखोलाको बाढी बजारमा पस्यो। बाढीले पर्वततर्फ नौ घर बगाएको र झण्डै ५० घर डुबानमा परेको स्थानीयले बताएका छन्। सँगै जोडिएको स्याङ्जाको गल्याङ–५ को बजार क्षेत्रसमेत डुबानमा परेको थियो ।

स्याङ्जातर्फका करिब २५ कच्ची तथा पक्की घर बाढीमा बगेका छन्। अहिले ती क्षेत्रमा बालुवा र गिटी थुप्रिएर बगरमा परिणत भएको स्थानीय रेशमलाल न्यौपानेले बताए। ‘असोज १० गते दिउँसो देखिएको क्षेत्र र अहिलेको अवस्था हेर्दा सपना जस्तै लागेको छ। कसरी यस्तो भयो भनेर विश्वास गर्न गाह्रो छ,’ उनले भने।

बाढीले प्रहरी चौकीसहित खाद्यान्न, विद्युतीय सामग्री, भाँडाकुँडा, फेन्सी पसल तथा होटलमा क्षति पुर्‍याएको छ। नेष्डो समृद्ध लघुवित्त, विभिन्न सहकारीलगायत संस्थासमेत डुबानमा परेका छन्। न्यौपानेका अनुसार पर्वततर्फ मात्रै करिब १० करोड रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ।

गुल्मीको अर्बेनीबाट सेतीवेणीमा आएर मोबाइल व्यवसाय गर्दै आएका एक युवा व्यवसायीले आफ्नो करिब ३० लाख बराबरको क्षति भएको बताए। स्थानीय ७० वर्षीय रवि भट्टराईले आफ्नो जीवनकालमा बजारमा यसरी ठूलो बाढी पसेको पहिलोपटक देखेको सुनाए।

स्थानीय होटल व्यवसायी उमाकान्त न्यौपानेले घरसहित ४० लाख रुपैयाँभन्दा बढीको क्षति भएको बताए। ‘अन्यत्र जाऊँ भने जग्गाजमिन छैन। यही जोखिम मोलेर बस्नुपर्ने बाध्यता छ। जीवनभरको कमाइ एकै रातमा बगरमा परिणत भयो,’ उनले भने। उनी अहिले परिवारसहित स्थानीय विद्यालयमा आश्रय लिएर बसेका छन्।

बाढी प्रभावितलाई बिहादी गाउँपालिकाले शालिग्राम माध्यमिक विद्यालयमा बस्ने र खाने व्यवस्था गरेको छ। स्याङ्जातर्फको बजार क्षेत्र पनि बाढीपछि खण्डहरमा परिणत भएको छ। यहाँ सानाठूला गरी करिब २५ घरमा क्षति पुगेको छ।

लामो समयदेखि होलसेल पसल सञ्चालन गर्दै आएका खिमप्रसाद पौडेलले आफ्नो लगानी बाढीले क्षणभरमै बगाएको बताए। उनका अनुसार करिब ५० लाखभन्दा बढीका सरसामान बाढीले बगाएको छ।

गल्याङ-५ का वडाध्यक्ष घनश्याम भट्टराईका अनुसार भौतिक संरचनाबाहेक स्थानीयको १५ करोडभन्दा बढीको धनमाल नष्ट भएको छ। बाढीले स्थानीय मन्दिर, सत्तल, शालिग्राम शिलासम्म जाने पैदलमार्गलगायत संरचनामा समेत क्षति पुर्‍याएको छ। बाढीपीडितलाई स्थानीय तह र जिल्ला प्रशासन कार्यालय स्याङ्जाले खाद्यान्न तथा लत्ताकपडा वितरण गरेको उनले बताए।

वर्षौंदेखिको लगानी, मेहनत र परिश्रम बाढीले बगाएपछि स्थानीय रोजगारी र व्यवसायविहीन भएका छन्। अब अन्यत्र बसाइ सर्ने वा सोही स्थानमा पुनः घर तथा व्यवसाय सञ्चालन गर्ने भन्ने विषयमा उनीहरू अन्योलमा छन्। स्थानीय शालिग्राम माविका प्रधानाध्यापक पशुपति बस्यालले बाढीले बजार क्षेत्र असुरक्षित बनाएपछि स्थानीय नयाँ ठाउँमा जाने वा जोखिम मोलेर पुनः सोही ठाउँमा बस्ने भन्ने विषयमा अन्योलमा रहेको बताए। रासस