आइपीओ बेचेको २० वर्षसम्म छैन प्रतिफल, यी हुन् लाभांश नदिने ९७ कम्पनी

काठमाडौं। नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से)मा सूचीकृत कम्पनीमध्ये एक तिहाइले अहिलेसम्म सेयरधनीलाई प्रतिफल दिन नसकेको पाइएको छ। सेयर निष्कासन गरेको लामो अवधिसम्म सूचीकृत कम्पनीमध्ये ३१.८० प्रतिशतले लाभांश वितरण गर्न नसकेका हुन्।

आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को भदौसम्म ३०५ कम्पनी नेप्सेमा सूचीकृत रहेकामा ९७ कम्पनीले अहिलेसम्म सेयरधनीलाई प्रतिफल वितरण गरेका छैनन्।

आइपीओ निष्कासन गरेदेखि अहिलेसम्म प्रतिफल दिन नसकेका कम्पनीमा अधिकांश हाइड्रोपावर छन्। सूचीकृत भएको सबैभन्दा लामो अवधिसम्म लाभांश वितरण गर्न नसक्ने कम्पनीको सूचीमा नारायणी डेभलपमेन्ट बैंक छ।

२०६३ पुसमा नेप्सेमा सूचीकृत भएको बैंकले सेयरधनीलाई अहिलेसम्म प्रतिफल दिएको छैन। बैंकको सेयर मूल्य भने उच्च छ।

बैंकको सेयर कात्तिक २० गते प्रति कित्ता ६६३ रुपैयाँमा किनबेच भएको थियो। सेयरधनीलाई कुनै प्रतिफल नदिएको यो कम्पनीको सेयर भाउ पछिल्लो एक वर्षमा प्रति कित्ता १८३५ रुपैयाँसम्म पुगेको थियो।

सेयरधनीलाई मुनाफा वितरण गर्न नसक्ने कम्पनीको सूचीमा विकास बैंक, होटल तथा पर्यटन, इन्स्योरेन्स र उत्पादन तथा प्रशोधन क्षेत्रका कम्पनी पनि छन्।

कम्पनीले लगानीकर्तालाई प्रतिफल वितरण गर्नका लागि मुनाफा आर्जन गर्नुपर्ने हुन्छ। लामो समयसम्म आफ्नो आर्थिक स्थितिमा सुधार हुन नसक्नु, कर्पोरेट सुशासन कमजोर हुनु जस्ता कारणले कम्पनीहरुले सेयरधनीलाई प्रतिफल वितरण गर्न नसकेका हुन्।

जलविद्युत कम्पनीले निर्माणाधीन चरणमै आइपीओ निष्कासन गर्ने भएकाले लामो अवधिसम्म नाफा कमाएको रकम बैंकको ब्याज र साँवा भुक्तानीमा खर्च हुने गरेको छ। जसका कारण उनीहरुले सेयरधनीलाई प्रतिफल दिन सक्दैनन्।

सेयरधनीलाई लाभांश दिन नसकेका कम्पनीको सेयर मूल्य भने बजारमा उच्च छ। साधारण सेयर बजारमा थोरै कित्ता हुँदा इन्स्योरेन्स कम्पनी, विकास बैंक, फाइनान्सको मूल्य चलखेल गरेर बढाउने गरिएको छ। गत वर्ष कृतिम माग सिर्जना गरी इन्योरेन्स कम्पनीको सेयर मूल्य बढाइएको नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन)कै अनुसन्धानमा देखिएको थियो।

दुई वर्षअघि केही विकास बैंक र फाइनान्स कम्पनीको उच्च माग सिर्जना गरेर त्यसैगरी मूल्य बढाइएको थियो। हाइड्रोपावरमा समेत मूल्य उचाल्ने ट्रेन्ड छ।

लगानीकर्तालाई हालसम्म प्रतिफल वितरण गर्न नसकेका कम्पनी

कम्पनीले पर्फम गर्न नसकेपछि हकप्रद सेयर निष्कासन गर्ने गरेका छन्। हकप्रद सेयर निष्कासनको सूचनापछि कम्पनीको सेयर मूल्य एकाएक उचाल्ने गरिएको छ। त्यही भएर प्रतिफल नहुँदा पनि कम्पनीको सेयर भाउ उच्च देखिएको हो।

हकप्रद सेयर कम्पनीलाई पुँजी जुटाउने माध्यम हो। हकप्रद सेयर निष्कासन गर्दा बजारमा कम्पनीको सेयर आपूर्ति बढ्छ। पुँजी बढ्दा कम्पनीले सेयरधनीलाई प्रतिफल दिन बढी नाफा कमाउनुपर्ने हुन्छ।