दसैंको लामो यात्रामा इभी चलाउँदै हुनुहुन्छ? चार्जिङदेखि ड्राइभिङसम्म यति कुरा गर्नुहोस् ख्याल

काठमाडौं। दसैंमा विद्युतीय गाडी (इभी) लिएर काठमाडौं बाहिर लामो दूरीको यात्रामा निस्कँदै हुनुहुन्छ। चिन्ता-फिक्री नगरी आरामले निस्कनुस्। यात्राका लागि थोरै तयारी भने गर्नुपर्छ। अब प्रमुख सहरमा चार्जिङ स्टेसनहरु पर्याप्त भइसकेका छन्, धेरैजसो ब्राण्डले आफ्ना गाडी प्रयोगकर्ताका लागि सर्भिस सेन्टरको संख्या पनि बढाएका छन्।

यति भन्दैमा ढुक्क भने नहुनुस्, थोरै तयारी सवारी प्रयोगकर्ताले आफ्नातर्फबाट पनि गर्नैपर्छ। गाडीको ब्याट्री चार्ज कति प्रतिशत छ भन्ने हेरेर पुग्दैन, आफ्नो रुटमा रहेका चार्जिङ स्टेसन, सडकको अवस्था, गाडीको वास्तविक रेन्ज र यात्राका क्रममा आउन सक्ने प्राविधिक समस्याबारे पनि पूर्वतयारी गर्नुपर्छ।

वर्षाका कारण मुलुकका विभिन्न सडक तथा राजमार्गमा क्षति पुगेकाले यात्राका क्रममा मुख्य सडकको सट्टा वैकल्पिक रुट प्रयोग गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। तर सबै वैकल्पिक रुटमा पर्याप्त चार्जिङ पूर्वाधार नहुन सक्छ। त्यसैले यात्रा सुरु गर्नुअघि आफू जाने रुट र सम्भावित वैकल्पिक बाटोमा रहेका चार्जिङ स्टेसन पहिचान गर्नु आवश्यक हुन्छ।

त्यस्तै, लामो दूरीमा इभीको रेन्ज कायम राख्न ड्राइभिङ शैली, गति, टायरको अवस्था, गाडीमा रहेको भार र एसीको प्रयोगमा पनि ध्यान दिनुपर्छ। लामो यात्राअघि गाडीको नियमित सर्भिसिङ तथा प्राविधिक अवस्था जाँच गराउनु उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।
दसैंका बेला सडकमा सवारीको चाप बढ्ने भएकाले चार्जिङ स्टेसनमा पनि पालो कुर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।

त्यसैले पर्याप्त चार्जसहित यात्रा सुरु गर्ने र बाटोमा आवश्यक पर्ने चार्जिङ स्टेसनलाई पहिले नै पहिचान गरी योजना बनाउँदा यात्रा सहज हुन्छ।

चार्जिङका लागि रुटअनुसार म्यापिङ
नेपालमा पछिल्लो समय विद्युतीय सवारीका लागि चार्जिङ पूर्वाधार विस्तार हुँदै गएको छ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले निर्माण गरेका चार्जिङ स्टेसनसँगै निजी क्षेत्र, सवारीसाधन बिक्रेता तथा अन्य व्यवसायीले पनि विभिन्न स्थानमा चार्जिङ स्टेसन सञ्चालन गरिरहेका छन्।

त्यसैले इभी प्रयोगकर्ता प्राधिकरणले निर्माण गरेका सीमित चार्जिङ स्टेसनमा मात्रै निर्भर हुनुपर्ने अवस्था छैन। राजमार्ग तथा प्रमुख सहरमा रहेका होटल, रेस्टुरेन्ट र अन्य व्यावसायिक स्थलमा समेत चार्जिङ सुविधा थपिँदै गएको छ।

कतिपय सवारीसाधन बिक्रेता कम्पनीले आफ्ना डिलर वा सर्भिस सेन्टरमा पनि चार्जिङ स्टेसन स्थापना गरेका छन्। यस्ता स्टेसन सबैका लागि खुला नहुन सक्ने भएकाले यात्रा सुरु गर्नुअघि सम्बन्धित स्टेसनमा अन्य ब्रान्डका गाडी चार्ज गर्न मिल्छ कि मिल्दैन भन्ने जानकारी लिनु उपयुक्त हुन्छ।

अहिले विभिन्न कम्पनीका एप तथा डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत चार्जिङ स्टेसनको स्थान, उपलब्धता र कतिपय अवस्थामा चार्जिङको अवस्था तथा भुक्तानीसम्बन्धी जानकारी लिन सकिन्छ। त्यसैले आफूले प्रयोग गर्ने रुटमा रहेका चार्जिङ स्टेसन पहिचान गरेर वैकल्पिक स्टेसनसमेत सूचीमा राख्नु उपयोगी हुन्छ।

गाडीको घोषित रेन्जलाई मात्रै आधार बनाएर चार्जिङ योजना बनाउनु भने उपयुक्त हुँदैन। वास्तविक रेन्ज सडकको उकालो–ओरालो, गति, मौसम, गाडीमा रहेको भार, एसीको प्रयोग र ड्राइभिङ शैलीअनुसार फरक पर्न सक्छ। त्यसैले गाडीको रेन्ज र चार्जिङ स्टेसनबीच पर्याप्त ‘बफर’ राखेर योजना बनाउनुपर्छ।

सामान्यतया ब्याट्रीमा करिब २० प्रतिशत चार्ज बाँकी रहँदै अर्को चार्जिङ स्टेसनमा पुग्ने गरी योजना बनाउँदा आकस्मिक परिस्थितिमा पनि केही सुरक्षा मार्जिन रहन्छ।

बाटोमा ८०–९० प्रतिशतसम्म चार्ज गरेर अघि बढ्ने
लामो दूरीको यात्रामा धेरैजसो इभी प्रयोगकर्ताले फास्ट चार्जर प्रयोग गर्छन्। यस्तो अवस्थामा गन्तव्य र बाटोमा उपलब्ध चार्जिङ स्टेसनअनुसार कहाँ र कति समय चार्ज गर्ने भन्ने योजना बनाउनु आवश्यक हुन्छ।

काठमाडौं–चितवन वा काठमाडौं–पोखराजस्ता रुटमा पर्याप्त रेन्ज भएका कतिपय इभीले घरबाट पूर्ण चार्ज गरेरै यात्रा पूरा गर्न सक्छन्। तर गाडीको रेन्ज, सडकको अवस्था र मौसमअनुसार बीच बाटोमा चार्ज गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।

पाल्पा, बुटवल, बर्दिबासलगायत तुलनात्मक रूपमा लामो रुटमा जाने इभीले पनि यात्रा सुरु गर्नुअघि बीच बाटोमा चार्जिङको आवश्यकता पर्छ कि पर्दैन भनेर आफ्नो गाडीको वास्तविक रेन्जका आधारमा योजना बनाउनुपर्छ। बाढीपहिरोका कारण मुख्य राजमार्ग प्रभावित हुँदा वैकल्पिक रुट प्रयोग गर्नुपर्ने अवस्था आएमा त्यस्ता रुटमा चार्जिङ स्टेसन उपलब्ध छन् कि छैनन् भन्ने विषय अझ महत्वपूर्ण हुन्छ।

फास्ट चार्जिङ गर्दा हरेक पटक ब्याट्री १०० प्रतिशतसम्म पुर्‍याउन आवश्यक नपर्न सक्छ। यात्राको आवश्यकता र अर्को चार्जिङ स्टेसनको दूरीअनुसार ८०–९० प्रतिशतसम्म चार्ज गरेर अघि बढ्न सकिन्छ। ब्याट्रीको चार्ज उच्च तहमा पुगेपछि चार्जिङ गति घट्ने भएकाले ८०–९० प्रतिशतमा चार्ज गरेर अघि बढ्दा चार्जिङ स्टेसनमा बिताउने समय पनि कम हुन सक्छ।

तर लामो रुटमा अर्को चार्जिङ स्टेसन टाढा छ भने आवश्यकताअनुसार बढी चार्ज गर्नुपर्छ। त्यसैले ८० वा ९० प्रतिशतलाई सबै अवस्थामा लागू हुने नियमका रूपमा नभई यात्राको रुट र गाडीको रेन्जअनुसार निर्णय गर्नु उपयुक्त हुन्छ।

नयाँ इभी प्रयोगकर्ताले एक्सिलरेटर र ब्रेकिङमा ध्यान दिने
दसैंको समयमा नयाँ इभी खरिद गरेर लामो दूरीको यात्रा गर्नेको संख्या पनि बढ्न सक्छ। विशेषगरी पेट्रोल वा डिजेल गाडीबाट इभीमा सरेका चालकले आफ्नो नयाँ गाडीका प्रमुख फिचर, ड्राइभिङ मोड र पुनःऊर्जा प्राप्त गर्ने प्रणाली (रिजेनेरेटिभ ब्रेकिङ) लगायतका विषय बुझेर मात्र लामो यात्रामा निस्कनु उपयुक्त हुन्छ।

इभीको मोटरले एक्सिलरेटर थिच्नेबित्तिकै तत्काल टर्क उपलब्ध गराउने भएकाले एक्सिलरेटरमा दबाब दिँदा गाडीले इन्धन गाडीको तुलनामा फरक प्रतिक्रिया दिन सक्छ। त्यसैले नयाँ चालकले तीव्र एक्सिलरेसन नगरी गाडीको प्रतिक्रिया बुझेर चलाउनुपर्छ।

त्यस्तै, ब्रेक पेडलको सट्टा गल्तीले एक्सिलरेटर थिच्ने ‘रङ पेडल’ अर्थात् गलत पेडल प्रयोगको जोखिम कुनै पनि गाडीमा हुन सक्छ। आधुनिक सवारीसाधनमा यस्तो जोखिम कम गर्न विभिन्न इलेक्ट्रोनिक नियन्त्रण तथा चालक सहायता प्रणाली प्रयोग गरिए पनि चालकको सावधानी नै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

त्यसैले नयाँ इभी लिएर पहिलोपटक लामो यात्रामा निस्कने चालकले एक्सिलरेटर, ब्रेक, ड्राइभिङ मोड तथा रिजेनेरेटिभ ब्रेकिङको प्रतिक्रिया बुझेर मात्र यात्रा गर्नु राम्रो हुन्छ।

ड्राइभिङ प्याटर्नमा दिनुस् ध्यान
इभीको रेन्जमा चालकको ड्राइभिङ शैलीको पनि प्रभाव पर्छ। तीव्र गतिमा चलाउने, बारम्बार तीव्र एक्सिलरेसन गर्ने र अचानक ब्रेक लगाउने बानीले ऊर्जा खपत बढाउन सक्छ। त्यसैले लामो यात्रामा सकेसम्म सहज र स्थिर गतिमा गाडी चलाउनु उपयुक्त हुन्छ।

इभीमा ब्याट्रीको तौलका कारण गाडीको कुल तौल सामान्यतः बढी हुन्छ। त्यसैले गाडीको क्षमता र निर्माताले तोकेको भार सीमाभन्दा बढी यात्रु वा सामान राख्नु हुँदैन। अत्यधिक भारले ऊर्जा खपत बढाउनुका साथै गाडीको नियन्त्रण र ब्रेकिङमा समेत असर पार्न सक्छ।

लामो दूरीमा अनावश्यक उच्च गति नगर्नु पनि महत्वपूर्ण हुन्छ। त्यस्तै, झ्याल खोलेर लामो दूरीमा तीव्र गतिमा यात्रा गर्दा हावाको प्रतिरोध बढ्न सक्छ, जसले ऊर्जा खपतमा असर पार्न सक्छ।

सिट बेल्ट भने चालक र सबै यात्रुले अनिवार्य रूपमा प्रयोग गर्नुपर्छ। एयरब्याग लगायतका सुरक्षा प्रणालीले सिट बेल्टको प्रयोगसँग मिलेर काम गर्ने भएकाले इभी होस् वा इन्धनबाट चल्ने गाडी, लामो यात्रामा सुरक्षा उपकरणको प्रयोगमा सम्झौता गर्नु हुँदैन।

सर्भिसिङ र टायरको अवस्था जाँच गर्ने
लामो दूरीको यात्रा गर्नुअघि गाडीको नियमित सर्भिसिङ र प्राविधिक अवस्था जाँच गर्नु आवश्यक हुन्छ। समयमै सर्भिसिङ नगरिएको अवस्थामा यात्रा गर्दागर्दै ब्रेक, टायर, सस्पेन्सन, स्टेयरिङ वा विद्युतीय प्रणालीसँग सम्बन्धित समस्या आउन सक्छ।

इभीमा नियमित जाँचका क्रममा ब्रेक, स्टेयरिङ, सस्पेन्सन, टायर, १२ भोल्ट प्रणाली, चार्जिङ प्रणाली तथा आवश्यकताअनुसार सफ्टवेयरसम्बन्धी पक्ष जाँच गर्न सकिन्छ। त्यसैले लामो यात्रा अघि सर्भिस सेन्टरमा लगेर गाडीको समग्र अवस्था परीक्षण गराउनु उपयुक्त हुन्छ।

टायरको अवस्था पनि विशेष रूपमा जाँच गर्नुपर्छ। टायरको ट्रेड, हावाको चाप र कुनै क्षति भए–नभएको हेर्नुपर्छ। इभीमा ब्याट्रीका कारण गाडीको तौल बढी हुने भएकाले टायरको अवस्था र सही हावाको चाप झनै महत्वपूर्ण हुन्छ। कतिपय इभीमा जगेडा (स्पेयर) टायरको व्यवस्था हुन्छ भने कतिपयमा हुँदैन।

स्पेयर टायर नभएका मोडलमा लामो दूरीको यात्रा गर्दा कम्पनीले उपलब्ध गराएको टायर मर्मत किट वा आवश्यक आपत्कालीन उपकरण साथमा राख्नु उपयोगी हुन्छ। स्पेयर टायर उपलब्ध हुने गाडीमा त्यसको हावाको चाप र अवस्था पनि पहिले नै जाँच गर्नुपर्छ।

हामीकहाँ सडकमा खाल्डाखुल्डी, ढुंगा तथा सडकको खराब अवस्थाका कारण टायरमा क्षति पुग्न सक्ने भएकाले लामो यात्रामा टायरसम्बन्धी पूर्वतयारीलाई बेवास्ता गर्नु हुँदैन। इभी नयाँ प्रविधिमा आधारित सवारी भएकाले यात्राका क्रममा प्राविधिक समस्या आएमा सम्बन्धित कम्पनीको सहायता लिनुपर्ने हुन सक्छ। त्यसैले यात्रा सुरु गर्नुअघि आफ्नो गाडीको आधिकारिक सर्भिस सेन्टर, रोडसाइड असिस्टेन्स वा सम्बन्धित प्राविधिकको सम्पर्क नम्बर साथमा राख्नु उपयोगी हुन्छ।

दसैंको लामो यात्राका लागि इभी प्रयोग गर्दा मुख्य कुरा गाडीको ब्याट्री मात्र होइन, रुट, चार्जिङ पूर्वाधार, सडकको अवस्था, चालकको ड्राइभिङ शैली र गाडीको प्राविधिक अवस्थाको संयुक्त तयारी हो। यी पक्षमा पूर्वतयारी गरेमा बाटोमा चार्ज सकिने, चार्जिङमा लामो समय कुर्नुपर्ने वा सामान्य प्राविधिक समस्याका कारण यात्रा प्रभावित हुने जोखिम घटाउन सकिन्छ।