माइक्रो इकोनोमिक मोडल विकास गरेका हल र वुडफोर्डलाई अर्थशास्त्रतर्फ नोबेल पुरस्कार

काठमाडौं । यस वर्षको अर्थशास्त्र तर्फको नोबेल पुरस्कार रोबर्ट ई. हल र माइकल वुडफोर्डलाई प्रदान गरिएको छ।

रोयल स्विडस एकेडेमी अफ साइन्सेसले आज हल र वुडफोर्डलाई २१ मिलियन अमेरिकी डलरको पुरस्कार प्रदान गर्ने घोषणा गरेको हो।

अर्थशास्त्रीद्वय हल र वुडफोर्डलाई ‘समष्टिगत आर्थिक स्थायित्वको सूक्ष्मआर्थिक आधार’ सम्बन्धी अध्ययन तथा योगदानका लागि यो सम्मान दिइएको हो।

यस वर्षका विजेताहरु रोबर्ट ई. हल र माइकल वुडफोर्डले माइक्रो इकोनोमिक मोडलहरुको विकास गरेको र यसले प्रभावकारी आर्थिक स्थायित्व नीतिहरु कार्यान्वयन गर्ने क्षमतामा उल्लेखनीय सुधार ल्याएको एकेडेमीले जनाएको छ।

यी मोडलहरुको सहयोगमा सही समयमा वित्तीय र मौद्रिक नीतिगत उपायहरु लागू गरी अर्थतन्त्रमा आउने उतारचढाव लाई सन्तुलनमा राख्न सकिने भएको जनाइएको छ।

अर्थतन्त्र सधैं उतारचढाव र मन्दीको चक्रबाट गुज्रिने हुँदा करिब एक शताब्दीअघि अर्थशास्त्री जोन मेनार्ड केन्सले सिद्धान्त प्रतिपादन गरेदेखि नै अर्थतन्त्रको यो उतारचढाव सम्बोधन गर्न स्थायित्व नीतिहरु महत्त्वपूर्ण मानिँदै आइएको छ।

सामान्यतया मन्दीको समयमा ब्याजदर घटाएर र बजेट घाटा बढाएर अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाइन्छ भने अर्थतन्त्र अत्यधिक उकालो लागेको अवस्थामा यसको ठीक विपरीत नीति अपनाइन्छ।

तर, सन् १९७० को दशकको तेल संकटका बेला केन्सियन सिद्धान्तमा आधारित मोडलहरुले काम गर्न छाडेको थियो। ती मोडलहरुले न त बेरोजगारी घटाउन सके, उल्टै उच्च मुद्रास्फीति निम्तेको थियो। त्यस दशकमा पश्चिमी देशहरुले सुस्त वृद्धि, उच्च बेरोजगारी र उच्च मुद्रास्फीतिको सामना गर्नु परेको थियो।

फलस्वरुप त्यसबेला धेरैले आर्थिक स्थायित्व नीतिले फाइदाभन्दा बढी घाटा पुर्‍याएको भन्दै यसलाई हटाउनुपर्ने तर्क समेत गरेका थिए।

रोबर्ट ई. हल र माइकल वुडफोर्डले आर्थिक मोडलहरुलाई पुनःसंरचना गर्दै स्थायित्व नीतिलाई कसरी नयाँ जीवन दिन सकिन्छ भन्ने कुरा प्रमाणित गरेका थिए।

मुद्रास्फीति, उत्पादन र उपभोगजस्ता समष्टिगत आर्थिक चरणहरु बीचको सम्बन्धमा मात्र सीमित हुनुको सट्टा, उनीहरुले यी मोडलहरुलाई माइक्रो इकोनोमिक आधारमा निर्माण गरेको एकेडेमीले जनाएको छ। यसले व्यक्तिगत घरायसी परिवार र व्यवसायहरुको निर्णय तथा व्यवहारले समग्र अर्थतन्त्रमा कसरी असर पार्छ भन्ने कुराको स्पष्ट बुझाइ प्रदान गर्ने जनाइएको छ।

यी मोडलहरुको मुख्य विशेषता भनेको घरायसी परिवार र व्यवसायहरुले बचत वा उत्पादनको मूल्य निर्धारण गर्दा भविष्यलाई हेरेर निर्णय लिन्छन् भन्ने हो। जब सरकार र केन्द्रीय बैंकहरुले आफ्ना भावी आर्थिक नीतिहरुबारे स्पष्ट संचार गर्छन् तब उनीहरुले सर्वसाधारण र व्यवसायीको भविष्यप्रतिको दृष्टिकोणलाई प्रभावित तुल्याएर अर्थतन्त्रलाई सही दिशातर्फ लैजान सक्छन्।

यी नयाँ मोडलहरु लागू भएयता विभिन्न समयमा देखा परेका आर्थिक मन्दीहरुसँग जुध्न र अर्थतन्त्रलाई सम्हाल्न अत्यन्तै उपयोगी साबित भएको बताइएको छ।