नासाद्वारा क्रु-१४ टोली घोषणा, अन्तरिक्ष स्टेसनमा चन्द्रमा र मंगल अभियान लक्षित अनुसन्धान हुने

अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाले अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेसन (आईएसएस) का लागि स्पेसएक्ससँगको अर्को मानवसहितको उडान ‘क्रु–१४’ का चार सदस्य घोषणा गरेको छ। अमेरिका, जापान र रुसका अन्तरिक्षयात्री सहभागी हुने यो टोली सन् २०२७ को वसन्तभन्दा अघि प्रक्षेपण नहुने नासाले जनाएको छ।

नासाका अनुसार अमेरिकी अन्तरिक्षयात्री कायला बारोनले अन्तरिक्षयानको कमान्डर र क्रिस बर्चले पाइलटको जिम्मेवारी सम्हाल्नेछन्। जापान एरोस्पेस एक्सप्लोरेसन एजेन्सी (जाक्सा) की माकोटो सुवा र रुसको रोसकोसमसका अरुत्युन किभिर्यान मिसन विशेषज्ञका रूपमा टोलीमा रहनेछन्। अन्तरिक्ष स्टेसनमा पुगेपछि चारै जना एक्सपेडिसन–७५/७६ मा सहभागी हुनेछन्।

क्रु–१४ नासाको लो अर्थ अर्बिट कार्यक्रमअन्तर्गत स्पेसएक्ससँगको १४औँ व्यावसायिक क्रु रोटेसन हो। लामो अवधिको बसाइका क्रममा टोलीले वैज्ञानिक अनुसन्धान र प्रविधि परीक्षण गर्नेछ। नासाका अनुसार यी अनुसन्धानले चन्द्रमा र मंगल ग्रहमा भविष्यमा हुने मानव अभियानका लागि आवश्यक ज्ञान र प्रविधि विकास गर्नुका साथै पृथ्वीमा मानिसका लागि उपयोगी अनुसन्धानमा समेत योगदान पुर्‍याउनेछ।

चार सदस्यमध्ये बारोनसँग मात्र अन्तरिक्ष उडानको अनुभव छ। उनी सन् २०२१ मा स्पेसएक्सको क्रु–३ मिसनमार्फत पहिलोपटक आईएसएस पुगेकी थिइन्। एक्सपेडिसन–६६ र ६७ मा १७७ दिन अन्तरिक्षमा बिताएकी उनले दुईपटक स्पेसवाक गरेकी थिइन् र अर्को स्पेसवाकमा प्रमुख रोबोटिक्स अपरेटरका रूपमा काम गरेकी थिइन्। क्रु–१४ उनको दोस्रो अन्तरिक्ष उडान हुनेछ।

बर्चका लागि भने क्रु–१४ पहिलो अन्तरिक्ष उडान हुनेछ। सन् २०२१ मा नासा अन्तरिक्षयात्रीका रूपमा छनोट भएकी उनी जैविक इन्जिनियरिङमा पीएचडी गरेकी छन्। आईएसएस र आर्टेमिस–२ अभियानका टोलीलाई जमिनबाट सहयोग गर्ने क्याप्सुल कम्युनिकेटर तथा एक्सपेडिसन–७२ की क्रु लिडका रूपमा उनले काम गरिसकेकी छन्।

जाक्साका सुवा र रोसकोसमसका किभिर्यानका लागि पनि यो पहिलो अन्तरिक्ष उडान हुनेछ। सुवालाई जाक्साले सन् २०२३ मा अन्तरिक्षयात्री उम्मेदवारका रूपमा छनोट गरेको थियो। उनले यसअघि विश्व बैंक समूहमा झन्डै एक दशक काम गरेका थिए र प्रिन्सटन विश्वविद्यालयबाट भू–विज्ञानमा विद्यावारिधि गरेका छन्। किभिर्यान सन् २०२१ मा गागरिन रिसर्च एन्ड टेस्ट कोस्मोनट ट्रेनिङ सेन्टरको अन्तरिक्षयात्री समूहमा छनोट भएका थिए र सन् २०२३ देखि परीक्षण अन्तरिक्षयात्रीका रूपमा कार्यरत छन्।

क्रु–१४ को घोषणा स्पेसएक्सले नासाबाट थप तीनवटा मानवसहितका आईएसएस मिसन सञ्चालन गर्ने ९४ करोड ६० लाख अमेरिकी डलरको सम्झौता पाएपछि भएको हो। यससँगै नासाले स्पेसएक्ससँग सम्झौता गरेका व्यावसायिक क्रु उडानको संख्या १७ पुगेको छ र सहकार्य कम्तीमा सन् २०३० सम्म विस्तार भएको छ।

यसअघि स्पेसएक्सको क्रु–१३ मिसन आईएसएसतर्फ जाने तयारीमा छ। नासा र स्पेसएक्सले त्यसको प्रक्षेपणका लागि अक्टोबर १ लाई लक्षित गरेका छन्। त्यसपछि क्रु–१४ आईएसएसको अर्को दीर्घकालीन टोलीका रूपमा जानेछ।