‘गान्धी टक्स’ अर्थात् पैसा बोल्छ, कथा प्रस्तुतिको धारविपरीत ‘संवादविहीन’ प्रयोग

गान्धी टक्स अर्थात् पैसा बोल्छ। भारतीय नोटमा महात्मा गान्धीको फोटो हुन्छ। फोटो बोल्दैन, तर हाम्रो समाज भन्छ – पैसा बोल्छ। यही प्रतीकात्मक अर्थलाई केन्द्रमा राखेर बनेको भारतीय फिल्म ‘गान्धी टक्स’ले पैसा र मान्छेको सम्बन्धको कथा प्रस्तुत गर्छ।

फिल्म शुक्रबारदेखि प्रदर्शनमा आएको हो। अझ रोचक के भने, पैसा ‘बोल्ने’ कथा सुनाउन यो फिल्म भने संवादविहीन छ। शब्द होइन, दृश्य, हाउभाउ र संगीतले कथा अघि बढाउँछ।

लेखक-निर्देशक किशोर पांडुरंग बेलेकर हुन्। उनले साइलेंट सिनेमाको शैलीलाई आधुनिक परिवेशमा प्रयोग गर्दै पैसाले मानिसको सोच, व्यवहार र सम्बन्धमा पार्ने प्रभावलाई कथाको मूल आधार बनाएका छन्। संवाद नभएकाले दर्शकले पात्रको अनुहार, शरीरको भाषा, परिस्थिति र दृश्य संकेतबाट अर्थ निकाल्नुपर्छ। यसैले फिल्म हेर्ने अनुभव सामान्यभन्दा फरक र केही हदसम्म सहभागी किसिमको बन्छ।

कथामा चार प्रमुख पात्र छन्, जसका जीवनका गतिविधि र रोजाइमार्फत पैसाको महत्त्व कति फरक–फरक रूपमा प्रकट हुन्छ भन्ने देखाइन्छ। कोही पैसाको खोजीमा संघर्षरत छ, कोही पैसाबाट शक्ति र नियन्त्रण चाहन्छ, कोही पैसालाई अवसरका रूपमा हेर्छ, त कोही त्यसकै कारण द्वन्द्वमा फस्छ। पैसाले कसैलाई अघि बढाउँछ, कसैलाई लोभमा पार्छ, कसैलाई नैतिक प्रश्नसँग जुध्न बाध्य बनाउँछ—फिल्मले यही बहुआयामिक सम्बन्धलाई दृश्य भाषामा उतारेको छ।

मुख्य भूमिकामा विजय सेतुपति देखिएका छन्, जो अभिव्यक्तिमूलक अभिनयका लागि परिचित छन्। संवादविहीन फिल्ममा उनको अनुहारको भाव, चालढाल र प्रतिक्रिया नै कथावाचनको प्रमुख माध्यम बन्छ। अरविन्द स्वामी, अदिति राव हैदरी र सिद्धार्थ जाधव पनि प्रमुख भूमिकामा छन्। सबै कलाकारले शब्द बिना चरित्रलाई जीवन्त बनाउने प्रयास गरेका छन्, जसले फिल्मको प्रयोगात्मक स्वरूपलाई मजबुत बनाएको छ।

फिल्मको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष संगीत हो। एआर रहमानले संगीत दिएका छन्। संवाद नभएको अवस्थामा पृष्ठभूमि संगीत नै भावनात्मक मार्गदर्शक बन्छ – तनाव, व्यंग्य, करुणा र विडम्बना सबै संगीत र ध्वनिबाट व्यक्त हुन्छ। त्यसैले ‘गान्धी टक्स्’ मा संगीत कथा जत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ।

संवादविहीन फिल्म बनाउनु आफैंमा जोखिमपूर्ण कदम मानिन्छ, विशेषगरी आजको तीव्र गति र डाइलग–केन्द्रित सिनेमाको समयमा। भारतीय सिनेमामा यसअघि पनि साइलेंट शैलीका उल्लेखनीय फिल्म बनेका छन्, तर मुख्यधारका चर्चित कलाकारसहित आधुनिक संरचनामा बनेका यस्ता फिल्म दुर्लभ छन्। त्यसैले यसलाई साहसी र फरक प्रयोगका रूपमा हेरिएको छ।

समीक्षकहरूले फिल्मको अवधारणा, अभिनय र दृश्य प्रस्तुतिको प्रशंसा गरेका छन्, यद्यपि सबै दर्शकका लागि सजिलो नहुन सक्ने टिप्पणी पनि गरेका छन्। संवादको अभावले फिल्मलाई कलात्मक बनाएको छ, तर व्यावसायिक हिसाबले चुनौतीपूर्ण पनि हुन सक्छ।

फिल्मले सरल तर गहिरो सन्देश दिन खोज्छ – गान्धीको फोटो शान्त छ, तर पैसा भने साँच्चै बोल्छ।