६० वर्षदेखि मुम्बईमा राज गरेको ‘प्रिमियर पद्मिनी’ ट्याक्सी चल्न बन्द, किन भयो बन्द ?

काठमाडौं। विगत ६ दशकदेखि मुम्बईमा राज गर्दै आएको कालो र पहेंलो रंगको ट्याक्सी संचालन आजदेखि बन्द भएको छ।

मुम्बईको ‘प्रिमियर पद्मिनी’ जसलाई विगत ६ दशकदेखि कालो र पहेलो रंगको ट्याक्सी भनिन्छ। आज अर्थात ३० अक्टोबरदेखि यी ट्याक्सीहरु मुम्बईको सडक चल्न बन्द भएको छ। पछिल्लो समय यो ट्याक्सी (एमएच-०१-जेए-२५५६) २९ अक्टोबर २००३ मा दर्ता भएको थियो। सहरमा ट्याक्सी संचालनको समयाअवधि २० वर्ष भएकाले ट्याक्सी संचालन रोकिएका हुन्।

महिन्द्रा समूहका अध्यक्ष आनन्द महिन्द्राले मुम्बईको प्रतिष्ठित प्रिमियर पद्मिनी ट्याक्सीलाई बिदाइ गरे। उनले भने, ‘तिनीहरू असुविधाजनक र कोलाहलपूर्ण थिए, तर तिनीहरूले धेरै मानिसहरूका लागि धेरै सम्झनाहरू ल्याए। तिनीहरूले हामीलाई एक बिन्दुबाट अर्को बिन्दुसम्म पुर्‍याउने काम गरे। कालो र पहेलो ट्याक्सीहरू अलविदा। राम्रो समयको लागी धन्यवाद ..।’

कालो र पहेलो ट्याक्सीको यात्रा सन् १९६४ मा ‘फियाट-११०० डिलाइट’ बाट सुरु भएको थियो। पछि नाम परिवर्तन गरी ‘प्रिमियर पद्मिनी’ राखियो। यो १२०० सीसी क्षमताको इन्जिन भएको स्टेयरिङ-माउन्ट गरिएको गियर सिफ्टरको साथ शक्तिशाली कार हो। यो प्लाइमाउथ, ल्यान्डमास्टर, डज र फिएट ११०० जस्ता ठूला ट्याक्सीहरू भन्दा सानो थियो, जसलाई स्थानीयहरूले ‘डुक्कर फियाट’ भनेका थिए।

सन् १९७० मा यी मोडेलका ट्याक्सीहरुको नाम ‘प्रिमियर प्रेसिडेन्ट’ र त्यसपछि प्रसिद्ध भारतीय रानी पद्मिनीको सम्मानमा ‘प्रिमियर पद्मिनी’ राखिएको थियो। यसको उत्पादन सन् २००१ मा रोकिएको थिएन। उत्पादन बन्द भएपछि लामो समयसम्म करिब १००- १२५ प्रिमियर पद्मिनी ट्याक्सी विभिन्न कारणले दर्ताविहीन रहे। तर पछि सन् २००३ मा कार बिक्रेताहरूले आफ्नो कार दर्ता भए।

प्रिमियर पद्मिनी सानो आकार, भरपर्दो इन्जिन, सजिलो मर्मतसम्भारका कारण लोकप्रिय थिए। तर, उनीहरुको उत्पादन बन्द भएपछि स्पेयर पार्ट्सको अभाव मुख्य समस्या बनेको थियो। त्यसैले विस्तारै ट्याक्सीहर मारुती सुजुकी र हुन्डाईमा सिफ्ट भए। प्रिमियर पद्मिनीलाई बलिउड फिल्महरूमा ‘ट्याक्सी नम्बर ९२११’, ‘खाली-पिली’ र ‘आ अब लौट चले’ मा पनि चित्रित गरिएको थियो।

सन् १९५४ मा जेनेभामा डेब्यु गरेको एक वर्षपछि फिएट ११०० भारतमा आउन थाल्यो। यो कारको पहिलो ब्याच सिधै इटालीबाट आयात गरिएको थियो। त्यसपछि यो कार कुर्ला, मुम्बईको प्रिमियर कारखानामा एसेम्बल हुन थाल्यो। सन् १९७३ देखि प्रिमियर अटोमोबाइल्स लिमिटेडले ११०० लाई आफ्नै नाममा लाइसेन्स र निर्माण गरेको थियो।

विठ्ठल बालकृष्ण गान्धीको कारण ट्याक्सीको रंग कालो र पहेलो राखिएको थियो।

स्वतन्त्रता सेनानी विठ्ठल बालकृष्ण गान्धीको कारणले मुम्बईका ट्याक्सीहरू पहेलो र कालो रंगका छन्। विठ्ठल बालकृष्ण गान्धी पनि पछि सांसद बने। गान्धीले पूर्व प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरूसमक्ष ट्याक्सीको माथिल्लो भागलाई पहेलो रङको बनाउन सिफारिस गरेका थिए। टाढाबाट देख्न र कुनै पनि दाग लुकाउनको लागि यो रंगको प्रयोग गर्न भनिएको थियो।