बैंकहरुले पुँजी बृद्धि गर्न कतिसम्म वोनस सेयर देलान्, आशिष न्यौपानेको विश्लेषण

२०७२ भदौ २२

गत बर्ष केहि बैंक वाहेक अधिकांसले खुद नाफा बृद्धि गरेका छन् । बैंकहरुले अपरिष्कृत प्रस्तुत गरेको नाफा अनुसार लगानीकर्तामा कति लाभांस दिन्छ भनेर गणना सुरु भइसकेको छ ।

मैले यहाँ सञ्चालनमा रहेको ३० बाणिज्य बैकहरुले प्रकाशित गरेको वित्तीय विवरणका आधारमा कुन बैंकले कतिसम्म लाभांस दिन सक्छन् भने विश्लेषण गरेको छु ।

राष्ट्र बैंकले चुक्ता पुँजी चार गुणा बढाने नीति लिएका कारण यस पटक बैंकहरुले नाफाबाट नगदभन्दा वोनस सेयरलाई नै प्राथमिकता दिन्छन् ।

कसले कति देलान् ?
गत आर्थिक बर्षबाट ११ बैंक (एभरेष्ट, कृषि विकास, हिमालयन, इन्भेष्टमेन्ट, एसबिआइ, एनआइसी, सिटिजन्स, सिद्धार्थ, लक्ष्मी र बिओके) को नाफा नोक्शान हिसाव खाताबाट ऋणपत्र भुक्तानी जगेडा कोषमा रकमान्तर गर्नु पर्ने छ ।

त्यस्तै गएको आर्थिक बर्षमा इन्भेष्टमेन्ट बैंकको २५ करोड र हिमालयनको ५० करोडको ऋणपत्र परिपक्क भएकाले त्यो ऋणपत्रहरुको भुक्तानीका लागि छुट्याइएको ऋणपत्र भुक्तानी जगेडा कोषमा राखेको सञ्चित रकम नाफा नोक्शान हिसाव खातामा सारी वोनस सेयर वितरण गर्न सक्छन् ।

ठूला बैंकहरुको नाफाको अनुपातमा ऋणपत्र भुक्तानी जगेडा कोषमा रकमान्तर गर्नु पर्ने रकम कम भएपनि लक्ष्मी, बैंक अफ काठमाण्डू (बिओके) र सिद्धार्थ बैंकको लाभांस क्षमतामा धेरै नै अन्तर आउने देखिन्छ ।

केही बैंकहरुको आर्थिक बर्ष २०७०/७१ मा नाफा नोक्शान हिसाव खातामा बाँकी रहेको रकम यसपटक वाँड्न मिल्ने हुन्छ । यस्तो खातामा १० करोडभन्दा माथि कृषि विकास, एभरेष्ट, नबिल, इन्भेष्टमेन्ट, ग्लोबल आइएमइ र सनराइज बैंक लगायत बैंकको छ ।

वोनस सेयर मात्र वाँड्न मिल्ने पुँजी कोष खातामा एभरेष्ट बैंकको ५३ करोड छ भने ग्लोबल आइएमइको प्रिमियममा बिक्री गरेको तीन लाख ५० हजार कित्ता सेयरको एफपिओबाट २० करोड प्रिमियम आएको छ । यो रकम वोनस सेयर वितरण गर्न सकिन्छ ।

बैंक	चुक्ता पुँजी (रुपैयाँ अर्बमा)	गत बर्षको अपरिष्कृत नाफा (रु अर्बमा)	कुल बाँड्न मिल्ने रकम (रु अर्बमा)	वास्तविक प्रति सेयर लाभांस क्षमता (रु)	प्रति सेयर आम्दानी (रु)	प्रति सेयर आम्दानीको ८०%
बैंक	चुक्ता पुँजी (रुपैयाँ अर्बमा)	गत बर्षको अपरिष्कृत नाफा (रु अर्बमा)	कुल बाँड्न मिल्ने रकम (रु अर्बमा)	वास्तविक प्रति सेयर लाभांस क्षमता (रु)	प्रति सेयर आम्दानी (रु)	प्रति सेयर आम्दानीको ८०%
एभरेष्ट	2.02	1.57	2.24	110.90	82.97	66.38
एनआइसी एसिया	2.66	0.69	1.72	64.75	26.05	20.84
नबिल	3.66	2.10	2.08	56.96	57.40	45.92
कृषि विकास	3.42	1.88	1.69	49.55	43.79	35.03
चार्टर्ड	2.24	1.29	1.04	46.45	57.51	46.01
हिमालयन	3.33	1.10	1.31	39.28	32.87	26.30
इन्भेष्टमेन्ट	4.77	1.96	1.79	37.55	41.12	32.90
एनबी	2.43	0.79	0.76	31.14	32.59	26.07
एसबिआइ	3.06	1.07	0.84	27.57	34.84	27.87
ग्लोबल आइएमइ	5.01	1.01	1.30	25.95	20.05	16.04
सनराइज	2.44	0.47	0.61	24.86	19.41	15.53
सिटिजन्स	2.55	0.72	0.60	23.38	28.34	22.67
सिद्धार्थ	2.03	0.77	0.43	21.00	38.09	30.47
प्राइम	3.14	0.80	0.65	20.80	25.52	20.41
सानिमा	2.55	0.60	0.52	20.48	23.69	18.95
माछापुच्छ्रे	2.78	0.61	0.54	19.33	22.10	17.68
एनएमबी	2.40	0.50	0.41	17.13	20.83	16.67
एनसिसी	2.03	0.41	0.34	16.70	20.24	16.19
लुम्बिनी	2.00	0.35	0.31	15.74	17.29	13.83
कुमारी	2.43	0.35	0.31	12.69	14.51	11.61
मेगा	2.61	0.35	0.29	10.93	13.24	10.59
सेञ्चुरी	2.12	0.26	0.21	9.79	12.12	9.70
बिओके	2.12	0.33	0.21	9.68	15.75	12.60
जनता	2.06	0.15	0.20	9.56	7.33	5.87
लक्ष्मी	3.04	0.43	0.23	7.58	14.21	11.37
सिभिल	2.89	0.24	0.20	6.89	8.22	6.58
ग्रान्ड	2.00	(0.33)	(2.08)	–	(16.50)	(13.20)
नेपाल बैंक	6.47	0.53	(5.27)	–	8.14	6.51
प्रभु	3.21	1.04	(0.17)	–	32.26	25.80

1. एभरेष्ट र कृषि विकास बेंकको प्रिफरेन्स सेयरसमेत जोडिएको छैन । 2. लक्ष्मी बैंकको ३० प्रतिशत वोनस सेयर गणना गरिएको छ । 3. माछापुच्छ्रे बैंकको २० प्रतिशत हकप्रद सेयर गणना गरिएको छैन ।
—————————————————————————————————————————————-

बैंक अफ एसिया नेपालको एक सय कित्ता हुनेलाई ५० कित्ता मात्रै दिएर आफूसँग मर्ज गरेको एनआइसीसँग पुँजीगत जगेडा कोष्मा एक अर्ब ६ करोड ७८ लाख रुपैयाँ छ , जसबाट वोनस सेयर वितरण गर्न सकिन्छ ।

एभरेष्ट, कृषि विकास, नबिल, इन्भेष्टमेन्टवाहेक सबै बैंकले आफूले लाभांस वाँड्न सक्ने सबै कम बराबरको रकम यसैपाली वाँड्न सक्ने देखिन्छ ।

नेपाल स्टक एक्सचेन्जमा सुचिकृत बाणिज्य बैंकहरुमध्ये ग्रान्ड बैंक नोक्शानीमा छ भने सरकारी स्वामित्वको नेपाल बैंकको जगेडा कोष अझै ऋणात्मक नै छ ।

ग्रान्ड बैंक प्रभु बैंकमा गाभिने अन्तिम चरणमा रहेको छ । ग्रान्ड गाभिएपछिको प्रभुले अझै केही बर्ष लाभांस दिन नसक्ने देखिन्छ । नेपाल बैंकले पनि पाँचदेखि ६ बर्षसम्म लाभांस दिन नसक्ने देखिन्छ ।